Με την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου το 1940, οι νέοι της Βελίτσας (Τιθορέας) βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή του Αλβανικού Μετώπου, πολεμώντας με αυταπάρνηση στα βουνά της Ηπείρου. Μετά τη συνθηκολόγηση και την έναρξη της γερμανικής Κατοχής την άνοιξη του 1941, το ελεύθερο πνεύμα των κατοίκων δεν υποτάχθηκε. Ο ορεινός όγκος του Παρνασσού μετατράπηκε ξανά, όπως ακριβώς την περίοδο του Ανδρούτσου το 1821, σε απόρθητο προπύργιο ελευθερίας. Οι ντόπιοι μαχητές πέρασαν στην Εθνική Αντίσταση, συγκροτώντας ομάδες που αξιοποιούσαν την άριστη γνώση των φαραγγιών και των μονοπατιών της περιοχής.
Το Σαμποτάζ της Παλαβίτσας
Η σιδηροδρομική γραμμή που διέσχιζε τη Στερεά Ελλάδα αποτελούσε τη σημαντικότερη αρτηρία ανεφοδιασμού για τις γερμανικές δυνάμεις και τα στρατεύματα του Άξονα στη Βόρεια Αφρική. Το σαμποτάζ στη δυσπρόσιτη θέση «Παλαβίτσα» αποτέλεσε μια κομβική αντιστασιακή ενέργεια των Βελιτσιωτών και των αλλων αντάρτικων ομάδων της περιοχης εναντίον της γερμανικής πολεμικής μηχανής.
Στρατηγική Σημασία: Η γέφυρα και το πέρασμα της Παλαβίτσας ήταν κρίσιμο σημείο για τη διέλευση των εχθρικών τρένων. Το χτύπημα σχεδιάστηκε για να αποκόψει τις συγκοινωνίες, να καταστρέψει πολεμικό υλικό και να καθυστερήσει τον ανεφοδιασμό των γερμανικών στρατευμάτων.
Η Επιχείρηση: Κινούμενοι μέσα στη νύχτα και αξιοποιώντας το άγριο ανάγλυφο κάτω από την Τιθορέα, οι μαχητές ανατίναξαν τμήματα της υποδομής, εκτροχιάζοντας τις εχθρικές αμαξοστοιχίες και επιφέροντας βαρύτατο πλήγμα στις γραμμές εφοδιασμού των Γερμανών.
Η Κληρονομιά: Η παράτολμη αυτή ενέργεια προκάλεσε τη σκληρή αντίδραση των κατοχικών δυνάμεων, αλλά εδραίωσε τη θέση της Τιθορέας ως προπύργιο της Εθνικής Αντίστασης στη Ρούμελη, αποδεικνύοντας ότι το αγωνιστικό DNA των κατοίκων παρέμεινε αναλλοίωτο από την εποχή της Επανάστασης.
Η ηρωική δράση των Βελιτσιωτών το 1941 και το σαμποτάζ της Παλαβίτσας αποτελούν αναπόσπαστο κεφάλαιο της «Ψηφιακής Κιβωτού», συνδέοντας τις αρχαίες και νεότερες μάχες του τόπου με τον αντιφασιστικό αγώνα του 20ού αιώνα.